Pierwsza pomoc – 8 mitów, które wciąż powtarzamy. Niektóre mogą być niebezpieczne!
Odchyl głowę do tyłu podczas krwawienia z nosa. Posmaruj oparzenie masłem. Włóż coś do ust osobie, która ma napad padaczkowy. Brzmi znajomo? To tylko kilka popularnych porad, które przez lata były przekazywane jako sposoby udzielania pierwszej pomocy. Problem w tym, że mogą przynieść więcej szkody niż pożytku.
W sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia liczy się szybka, ale przede wszystkim prawidłowa reakcja. Niestety wiele osób nadal kieruje się mitami, które nie mają uzasadnienia we współczesnej wiedzy medycznej.
Poznaj 8 powszechnych przekonań dotyczących pierwszej pomocy i sprawdź, jak należy postępować w rzeczywistości.
Mit 1. Podczas krwawienia z nosa należy odchylić głowę do tyłu
To jeden z najczęściej powtarzanych błędów.
Odchylenie głowy do tyłu może sprawić, że krew zacznie spływać do gardła. Może to wywołać nudności, wymioty lub kaszel, a także utrudnić ocenę intensywności krwawienia.
Jak postępować prawidłowo?
Osoba z krwawieniem z nosa powinna usiąść i lekko pochylić głowę do przodu.
Następnie należy ucisnąć miękką część nosa, poniżej jego kostnej nasady, i utrzymywać ucisk nieprzerwanie przez około 10–15 minut.
Jeżeli krwawienie jest bardzo obfite, wystąpiło po poważnym urazie lub nie ustępuje mimo prawidłowego ucisku, konieczna jest pomoc medyczna.
Mit 2. Oparzenie najlepiej posmarować masłem lub olejem
Dawniej często zalecano smarowanie oparzeń masłem, olejem, śmietaną lub innymi domowymi produktami.
Takie postępowanie nie jest jednak zalecane.
Tłuste substancje mogą utrudniać oddawanie ciepła przez uszkodzoną skórę, a nieodpowiednie preparaty dodatkowo zwiększają ryzyko zanieczyszczenia rany.
Co zrobić zamiast tego?
Oparzone miejsce należy jak najszybciej chłodzić chłodną, bieżącą wodą przez około 20 minut.
Jeśli to możliwe, należy zdjąć biżuterię i luźną odzież z okolicy oparzenia, zanim pojawi się obrzęk. Nie wolno odrywać materiału przyklejonego do skóry.
Po schłodzeniu oparzenie można osłonić odpowiednim, nieprzylegającym opatrunkiem.
Rozległe, głębokie oparzenia oraz oparzenia twarzy, dłoni, narządów płciowych lub dróg oddechowych wymagają pilnej oceny medycznej.
Ciekawostka: nawet niewielkie oparzenie może być poważne, jeśli obejmuje szczególnie wrażliwą część ciała.

Mit 3. Podczas napadu padaczkowego trzeba włożyć coś do ust
To szczególnie niebezpieczne przekonanie.
Wiele osób uważa, że podczas napadu drgawkowego należy umieścić w ustach chorego łyżkę, kawałek materiału lub inny przedmiot, aby zapobiec przygryzieniu języka.
W rzeczywistości takie działanie może spowodować uszkodzenie zębów, urazy jamy ustnej lub zadławienie.
Nie należy również próbować na siłę otwierać ust ani powstrzymywać drgawek.
Jak pomóc?
Przede wszystkim należy zabezpieczyć otoczenie, usunąć niebezpieczne przedmioty i chronić głowę osoby doświadczającej napadu.
Warto sprawdzić czas jego trwania.
Po ustaniu drgawek należy ocenić oddech. Jeśli osoba oddycha prawidłowo, ale pozostaje nieprzytomna, należy ułożyć ją w pozycji bezpiecznej i obserwować.
Jeśli nie oddycha prawidłowo, trzeba rozpocząć resuscytację.
Pomoc ratunkową należy wezwać między innymi wtedy, gdy napad trwa ponad 5 minut, jest pierwszym takim epizodem, wystąpił uraz, napady powtarzają się bez odzyskania świadomości lub pojawiają się problemy z oddychaniem.
Mit 4. Osobę, która zemdlała, trzeba natychmiast posadzić
Kiedy ktoś nagle traci przytomność, naturalną reakcją otoczenia bywa próba podniesienia go lub posadzenia.
Nie zawsze jest to właściwe postępowanie.
Omdlenie może być związane z przejściowym zmniejszeniem dopływu krwi do mózgu.
Jeżeli osoba szybko odzyskuje świadomość, oddycha prawidłowo i nie ma podejrzenia urazu, zwykle korzystne jest pozostawienie jej przez pewien czas w pozycji leżącej.
Nie należy gwałtownie jej pionizować.
Ważne: każda osoba nieprzytomna wymaga natychmiastowej oceny oddechu. Jeżeli oddycha prawidłowo, należy zapewnić drożność dróg oddechowych, wezwać odpowiednią pomoc i ułożyć ją w pozycji bezpiecznej, jeśli nie ma przeciwwskazań.
W przypadku braku prawidłowego oddechu należy wezwać pomoc i rozpocząć RKO.
Mit 5. Przy zadławieniu zawsze trzeba uderzać w plecy
Nie każde zakrztuszenie wymaga wykonywania uderzeń między łopatkami.
Jeżeli osoba skutecznie kaszle, może oddychać i wydawać dźwięki, należy zachęcać ją do kaszlu i obserwować sytuację.
Inaczej wygląda postępowanie przy ciężkim zadławieniu, gdy poszkodowany nie może skutecznie kaszleć, mówić lub oddychać.
U przytomnej osoby dorosłej należy wówczas wykonać do pięciu uderzeń między łopatkami, a jeśli są nieskuteczne – do pięciu uciśnięć nadbrzusza, naprzemiennie powtarzając te czynności zgodnie z aktualnymi wytycznymi.
U niemowląt oraz w niektórych szczególnych sytuacjach stosuje się inne techniki.
Jeżeli osoba traci przytomność, należy rozpocząć resuscytację i wezwać pomoc.
Nie wolno wykonywać ślepego przeszukiwania jamy ustnej palcami.
Mit 6. Osobie z hipotermią najlepiej podać alkohol
To mit, który może prowadzić do niebezpiecznych konsekwencji.
Alkohol może wywoływać uczucie ciepła, ponieważ wpływa na rozszerzanie naczyń krwionośnych w skórze.
Nie oznacza to jednak, że skutecznie ogrzewa organizm.
Wręcz przeciwnie – może sprzyjać utracie ciepła i zaburzać ocenę sytuacji.
Osobę wychłodzoną należy przenieść do bezpiecznego, osłoniętego miejsca, ograniczyć dalszą utratę ciepła i wymienić mokrą odzież na suchą, jeśli można to zrobić bezpiecznie.
W przypadku podejrzenia umiarkowanej lub ciężkiej hipotermii należy obchodzić się z poszkodowanym delikatnie i wezwać pomoc medyczną.
Nie należy stosować gwałtownego ogrzewania ani podawać alkoholu.
Mit 7. Jeśli ktoś nie oddycha, wystarczy kilka oddechów ratowniczych
Nagłe zatrzymanie krążenia wymaga natychmiastowego działania.
U nieprzytomnej osoby dorosłej, która nie oddycha prawidłowo, należy wezwać pomoc i rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową.
Standardowe RKO wykonywane przez osobę przeszkoloną obejmuje 30 uciśnięć klatki piersiowej i 2 oddechy ratownicze.
Uciskanie klatki piersiowej powinno odbywać się z częstotliwością 100–120 uciśnięć na minutę, na głębokość około 5–6 cm u osoby dorosłej.
Jeżeli świadek zdarzenia nie potrafi lub nie chce wykonywać oddechów ratowniczych, powinien prowadzić nieprzerwane uciskanie klatki piersiowej.
Niezwykle ważne jest również jak najszybsze wykorzystanie automatycznego defibrylatora zewnętrznego, czyli AED.
Urządzenie wydaje komunikaty głosowe prowadzące użytkownika przez kolejne etapy postępowania.
Ciekawostka: AED analizuje rytm serca i samodzielnie określa, czy defibrylacja jest wskazana. Nie wykonuje wyładowania, jeżeli urządzenie nie rozpozna rytmu wymagającego takiego działania.

Mit 8. Lepiej nic nie robić, żeby przypadkiem nie zaszkodzić
Strach przed popełnieniem błędu jest jedną z przyczyn, dla których świadkowie zdarzeń czasami nie podejmują działań.
Tymczasem w sytuacji zagrożenia życia szybkie wezwanie pomocy i wykonanie podstawowych czynności ratunkowych może mieć ogromne znaczenie.
Nie trzeba być lekarzem ani ratownikiem medycznym, aby zadzwonić pod numer alarmowy, ocenić oddech, rozpocząć uciskanie klatki piersiowej czy zastosować AED.
W Polsce numerem alarmowym jest 112, a numerem pogotowia ratunkowego również 999.
Dyspozytor medyczny może przekazywać instrukcje dotyczące dalszego postępowania.
Warto pamiętać, że obowiązek udzielenia pomocy osobie znajdującej się w bezpośrednim niebezpieczeństwie utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu wynika również z przepisów prawa, z uwzględnieniem ustawowych wyjątków.
Najważniejsze jest działanie adekwatne do sytuacji, własnych możliwości i bezpieczeństwa miejsca zdarzenia.
Dlaczego wiedza z pierwszej pomocy powinna być regularnie aktualizowana?
Zasady udzielania pierwszej pomocy są rozwijane na podstawie badań naukowych i doświadczeń ratowniczych.
Organizacje takie jak Europejska Rada Resuscytacji (ERC) publikują wytyczne dotyczące postępowania w sytuacjach zagrożenia życia.
Dlatego wiedza zdobyta wiele lat temu może wymagać aktualizacji.
Regularne przypominanie zasad i ćwiczenie umiejętności praktycznych pomaga zwiększyć pewność działania w sytuacji stresowej.
Sama znajomość teorii jest ważna, ale nie zastępuje praktycznego treningu resuscytacji, używania AED czy postępowania podczas zadławienia.
Czy każdy może nauczyć się pierwszej pomocy?
Podstawowe umiejętności udzielania pierwszej pomocy są dostępne dla osób bez wykształcenia medycznego.
Nauka obejmuje między innymi rozpoznawanie zagrożeń, prawidłowe wzywanie pomocy, ocenę przytomności i oddechu oraz wykonywanie podstawowych czynności ratunkowych.
Warto również wiedzieć, że instruktor pierwszej pomocy nie musi wykonywać zawodu lekarza czy ratownika medycznego, aby prowadzić określone szkolenia edukacyjne.
Zakres prowadzonych zajęć powinien jednak odpowiadać jego przygotowaniu i kompetencjom. Niektóre rodzaje szkoleń, w szczególności regulowane prawnie kursy kwalifikowanej pierwszej pomocy, podlegają odrębnym wymaganiom dotyczącym kadry i organizacji.
Pierwsza pomoc – wiedza, która może zmienić wszystko
W sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia często nie mamy czasu na wyszukiwanie informacji i zastanawianie się, która z zasłyszanych porad jest prawdziwa.
Dlatego tak ważne jest poznawanie aktualnych zasad postępowania i odróżnianie ich od popularnych mitów.
Prawidłowa reakcja nie zawsze wymaga skomplikowanych działań. Czasami najważniejsze jest zabezpieczenie miejsca zdarzenia, szybkie wezwanie pomocy i wykonanie kilku podstawowych czynności.
Bo pierwsza pomoc zaczyna się nie od specjalistycznego sprzętu, lecz od wiedzy, odwagi i gotowości do działania.
MOŻE CI SIĘ SPODOBAĆ
Arteterapia – 9 ciekawostek o sztuce, emocjach i mózgu